باستان‌شناس و پژوهشگر تاریخ ایران باستان با اشاره به نتایج خوانش های نو(مطالعات جدید) باستان‌شناسی گفت: پیرامون هایی مانند شوش، مَلیان مرودشت و گودین‌تپه، داده‌هایی در اختیار ما قرار می‌دهند که جایگاه ایران را در شکل‌گیری ساختارهای اقتصادی و اگاهی(اطلاعاتی) جهان باستان برجسته می‌کند.

به گزارش مرودشت نما، روح‌الله یوسفی‌زشک با تشریح تصویری نوین از سوداگری(تجارت) در ایران باستان، گفت: آنچه امروز به‌ عنوان سوداگری به معنای دیرینگی(کلاسیک) و همراه با ابزارهای فرنشینی (مدیریتی) می‌شناسیم، در نگارش رایج(مرسوم) به هزاره چهارم پیش از زایش مسیح(میلاد) در جنوبگاه بین‌النهرین نسبت داده می‌شود، اما یافته‌های بارز(قطعی) باستان‌شناسی نشان می‌دهد این دگرگونی(تحول) بنیادین، با فاصله‌ای معنادار و دست‌کم هزار سال زودتر، در ایران رخ داده است.

دشت مرودشت زادگاه پیوند سوداگری(تجارت)، نوشتار و مدیریت

ین باستان‌شناس با اشاره به پیرامون های (محوطه‌های) ارزشمند باستانی افزود: دو پیرامون کلیدی، یعنی پیرامون تل‌باکون در دشت مرودشت استان فارس ـ در نزدیکی تخت‌جمشید ـ و پیرامون گودین‌تپه، گواهان(شواهدی) بی مانند (بی نظیر) از نخستین نظام‌های مدیریت اقتصادی را در اختیار ما قرار می‌دهند. در کاوش‌های انجام‌شده در تل‌باکون مرودشت، قفل‌های گلی مهرشده‌ای شناسایی شد که، کهن‌ترین نمونه‌های شناخته‌شده برای کنترل و مدیریت انبارها هستند، پدیده‌ای که نزدیک به هزار سال پس از تمدن بین‌النهرین پدیدار گشته است.
 

وسفی‌زشک با تاکید بر پیوند مستقیم تجارت و ثبت اطلاعات تصریح کرد: با شکل‌گیری نظام انبارداری، انسان ناگزیر به ثبت و ضبط داده‌ها شد. اگرچه پیدایش خط به‌صورت کهن یا دیرینگی به بین‌النهرین نسبت داده می‌شود، لیک امروز با اطمینان می‌توان گفت، نخستین گل‌نوشته‌ها در حدود 3550 سال پیش از زایش مسیح در ایران پدیدار شده‌اند؛ آثاری که پیوند مشترک گل‌نوشته‌های سپسین(بعدی) ایران و بین‌النهرین به‌شمار می‌آیند.

این باستان‌شناس یکی از جلوه‌های ناب و ویژه سوداگری(تجارت) در ایران باستان را «پاکت‌های گلی» دانست و گفت: این پاکت‌ها، که بعنوان برگه فروش(فاکتور) یا بنچاق(سند) تحویل کالا می‌بودند، دارای نشان‌های کالایی بودند و همراه بار ارسال می‌شدند.

وی با اشاره به نقش کانونی پیرامون های مَلیان در مرودشت و شوش خوزستان اظهار کرد: خوانش های(مطالعات) میان‌رشته‌ای نو، نشان می‌دهد تپه مَلیان مرودشت، به گونه ای دیگر(برخلاف) گمان(تصور) پیشین، نه برای یک شهر، بلکه پایگاهی سوداگری بوده که در درازنای سال(فصول) سال، جایگاه گردهمایی(تجمع) کوچ‌نشینان و جوامع یکجانشین برای دست به دست(مبادلات) کالایی بوده است.

یوسفی‌زشک با بیان اینکه در ایران باستان، هر گل‌نوشته دارای تیتر یا درونشدی(ورودی) است که به‌روشنی خاندان، گروه خویشی(قومی) و قبیله ای یا بازرگان بزرگ(مسئول) تراکنش را معرفی می‌کند خاطرنشان کرد: این ایده نشان‌دهنده پیچیدگی و پیشرفت ساختارهای اقتصادی و حقوقی در ایران باستان است.

این پژوهشگر در پایان با تاکید بر ضرورت بازخوانی این میراث تمدنی خاطرنشان کرد: بخش‌هایی از تاریخ ایران که مایه مباهات جهانی است، کمتر بدون پرداخته شده است. اگر جهان امروز سد(صد) دستاورد تمدنی داشته باشد، بخش زیادی آن در خاورمیانه و سهم بزرگی از آن در جغرافیای ایران رخ داده است. امروز بیش از هر هنگامه ای دیگر نیازمند شناساندن ریخت شناسی تاریخی هستیم؛ باید این دستاوردها را نگاهبانی و به‌ویژه به نسل جوان آینده شناسانده شود تا پیوند هویت، دانش و آینده ایران نمود بیشتری پیدا نماید.